Eski telefonlarınızı asla çöpe atmayın; zira içlerinde önemli değerler barındırıyorlar. İTÜ Sıfır Atık Enstitüsü Müdürü Börte Köse Mutlu, e-atıkların düzgün bir şekilde toplanmaması durumunda çevre ve ekonomi açısından büyük kayıplar yaşanabileceğine dikkat çekti. Mutlu, bu tür atıkların “şehir madenciliği” olarak adlandırıldığını belirtti.
Kıymetli metallerle dolu olan elektronik cihazların içinde altın, gümüş, bakır, paladyum ve nikel gibi değerli elementlerin bulunduğunu vurgulayan Mutlu, bu metallerin geri dönüşüm yoluyla ekonomiye kazandırılabileceğini ifade etti. Ancak sürecin düşündüğünüz kadar basit olmadığını belirterek, “Bir anda altını çekip almak gibi bir durum söz konusu değil” dedi.
Türkiye’de yaklaşık 1 milyon ton elektronik atık bulunduğu ve bunların yalnızca çok küçük bir kısmının geri dönüştürüldüğü uzmanlar tarafından ifade ediliyor. Evlerde bekletilen eski telefonlar ve diğer cihazlar, “ikinci ham madde” olarak değerlendirilebilecek potansiyele sahipken sistem dışında kalıyor. Okan Üniversitesi Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi’nde görevli Enerji Mühendisi Dr. Öğr. Üyesi Sevil Alp, bu durumun ekonomik etkilerine dikkat çekerek, e-atıkların doğru yönetilmediği takdirde ciddi kayıplara yol açabileceğini belirtti ve “İkinci ham madde oluyor” ifadesini kullandı.
Akademi Çevre Entegre Atık Yönetimi Endüstri AŞ Tesis Müdürü Zekican Gündüz, elektronik atıkların lisanslı tesislerde ayrıştırıldığını ve bu süreci “yer üstü madenciliği” olarak tanımladığını belirtti. Gündüz, “Yaptığımız işe ‘yer üstü madenciliği’ diyoruz” dedi. Ayrıştırılan kartlar ve bileşenler aracılığıyla elde edilen metaller geri kazanılarak sanayiye yeniden kazandırılıyor. Uzmanlar, özellikle eski telefonların evlerde bekletilmek yerine geri dönüşüm sistemlerine verilmesi gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlar, e-atıkların bireysel olarak sökülmesinin tehlikeli kimyasallar ve verimsizlik açısından risk taşıdığını belirtmekte. Vatandaşların eski elektronik cihazlarını toplama noktalarına veya yetkili geri dönüşüm sistemlerine teslim etmeleri gerektiği vurgulanıyor.
